Dostępność formularzy

Wstęp

Formularze są elementami, które umożliwiają interakcję użytkownika z serwisem. Za ich pomocą realizowana jest komunikacja, zakupy online czy wyszukiwanie informacji.  Projektowanie formularza dostępnego dla wszystkich użytkowników, a w szczególności dla osób niepełnosprawnych, jest trudnym zadaniem, ponieważ wymaga od projektantów i programistów wiedzy na temat obowiązujących standardów dostępności. Dobrze zaimplementowany formularz powinien wyróżniać się zrozumiałymi etykietami, wykrywaniem błędów w wypełnionych polach, a w przypadku złożonych formularzy powinien zawierać dodatkowe instrukcje oraz wyjaśnienia. Najczęstszą przyczyną niedostępności formularzy są podstawowe błędy techniczne, które znacząco wpływają na łatwość ich obsługi przez osoby niepełnosprawne.

Projektowanie defensywne

Projektowanie defensywne, określane czasami jako projektowanie ubezpieczone, skupia się na przewidywaniu ewentualnych problemów, na które mogą natrafić użytkownicy systemu zarówno podczas jego poprawnego jak i niepoprawnego sposobu użycia. Idea ta zakłada, że możliwe jest wczesne rozpoznanie elementów serwisu, z którymi użytkownicy mogą mieć problem, co pozwala na ich udoskonalenie w początkowej fazie projektu. Technika ta wymaga większego nakładu pracy oraz dużego zaangażowania ze strony osób uczestniczących w tworzeniu serwisu.  Projektant budujący formularze techniką defensywną, na podstawie wiedzy, a przede wszystkim własnego doświadczenia, jest w stanie określić momenty interakcji, w których użytkownicy mogą mieć problemy, a następnie je wyeliminować lub zbudować w taki sposób by ograniczyć zagubienie użytkownika.

Dostępność formularzy

Istnieje kilka zasad, których przestrzeganie sprawia, że formularze stają się przyjazne wszystkim użytkownikom serwisu. Pierwszą i najważniejszą z nich jest poprawne opisanie poszczególnych pól formularza tak, aby użytkownik wiedział, co należy w nie wpisać. Większość stron, pomimo stworzenia odpowiednich etykiet zawierających opis pól formularza nie jest przyjazna osobom niewidomym, które korzystają z czytników ekranu. Nie wystarczy bowiem wizualne opisanie pola formularza, etykieta należąca do pola powinna być w odpowiedni sposób z nim powiązana za pomocą znaczników HTML.

Przykład powiązania etykiety z polem formularza:

<label for=”adres”>Wpisz swój adres:</label>

<input type=”text” name=”adres” id=”adres”/>

Poprawne opisanie formularzy to kolejny najprostszy wymóg dotyczący dostępności, który jest zaniedbywany przez twórców serwisów internetowych. Konsekwencje tego ponoszą osoby niepełnosprawne, a w szczególności niewidome, dla których formularze stają się zupełnie niezrozumiałe i niemożliwe w obsłudze. Poza poprawnym opisem pól istnieje wiele zasad, które powinny być spełnione:

  • formularze powinny być czytelne i zrozumiałe dla wszystkich użytkowników;
  • w przypadku pól wymaganych kolor nie powinien być jedynym ich wyznacznikiem;
  • wprowadzanie informacji nie powinno być ograniczone czasowo;
  • wskazanie błędów powinno być zrozumiałe i jednoznaczne;
  • nie należy stosować zabezpieczeń typu CAPTCHA, w każdym przypadku jest to rozwiązanie szkodliwe dla wszystkich grup użytkowników niepełnosprawnych poprzez uniemożliwienie im samodzielnego obsłużenia formularza. Poprawne zabezpieczenie formularzy powinno odbywać się po stronie serwera, poprzez filtrowanie przesyłanych treści.