Jak rozumieć dostępność stron internetowych

Strona lub serwis internetowy jest dostępny wtedy, gdy osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności mają pełny dostęp do jego treści, ich obsługa nie sprawia im problemu oraz rozumieją informacje w nim zamieszczone. Dostępność stron internetowych możemy podzielić na dwie podstawowe kategorie, pierwsza z nich to dostępność informacji umieszczanych na stronach, druga związana jest z aspektami technicznymi przygotowywanej witryny. Dostępność pod względem technicznym jak i informacyjnym są właściwościami ze sobą nierozerwalnie połączonymi. Strona internetowa stworzona zgodnie z jasnymi zasadami dostępności nie będzie przyjazna dla osób niepełnosprawnych, gdy zamieszczone w nim teksty nie będą cechowały się dużą zrozumiałością. Zależność ta jest dwustronna – nawet dobrze opracowane tekst nie będą dostępne dla osób niepełnosprawnych, gdy serwis, na którym się znajdują uniemożliwi ich przejrzyste wyświetlenie.
Mimo dużej różnorodności niepełnosprawności w większości przypadków tworzenie dostępnych serwisów nie wymaga dodatkowego nakładu pracy, a jedynie znajomości pewnych norm związanych z dostępnością oraz wiedzy na temat sposobu korzystania z Internetu przez osoby niepełnosprawne. Najważniejszym dokumentem zawierającym specyfikacje, szereg wytycznych oraz wskazówek dotyczących tworzenia dostępnych witryn internetowych jest WCAG 2.0 (Web Content Accessibility Guidelines) stworzony przez organizację W3C (World Wide Web Consortium). Dokument ten w wielu krajach wyznacza normy związane z dostępnością. W Polsce od maja 2012 r. wszystkie instytucje państwowe mają obowiązek przestrzegania wytycznych zawartych w dokumencie WCAG 2.0 (na poziomie AA) w celu dostosowania swoich stron do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zawarte w nim kryteria opisują zasady tworzenia dostępnych formularzy, nawigacji, dobru odpowiednich czcionek, budowy kaskadowych arkuszy stylów, obsługi serwisu za pomocą klawiatury i myszki. Specyfikacja podzielona została na następujące poziomy:
• zasady – najwyżej w hierarchii dokumentu znajdują się cztery podstawowe zasady: postrzegalność, funkcjonalność, zrozumiałość i solidność;
• wytyczne – obejmują one 12 celów, których realizacja służy tworzeniu dostępnych treści internetowych. Cele te są niemierzalne, a ich założeniem jest pomoc w zrozumieniu i skuteczniejszym wdrażaniu kryteriów sukcesu;
• kryteria sukcesu – opracowano je dla każdej wytycznej, są to mierzalne kryteria, dzięki którym można sprawdzić zgodność z wytycznymi;
• techniki wystarczające i dodatkowe – jest to nieformalny zbiór szeregu technik, które pozwalają na jeszcze lepszą realizację wytycznych;

Specyfikacja została dodatkowo podzielona na trzy poziomy dostępności:
• A – poziom ten musi zostać osiągnięty, aby większość użytkowników miała dostęp do informacji zawartych w serwisie. Strony internetowe zgodne z tymi kryteriami osiągają minimalny poziom dostępności;
• AA – strony internetowe spełniające wymogi tego punktu osiągają rozszerzony poziom dostępności, co oznacza, że większość użytkowników może bez przeszkód korzystać z serwisu;
• AAA – osiągnięcie najwyższego poziomu dostępności gwarantuje swobodny dostęp do informacji zawartych w serwisie wszystkim użytkownikom.

Dokument ten skierowany jest głównie do osób odpowiedzialnych za projektowanie stron internetowych, gdyż słownictwo w nim zawarte jest bardzo specjalistyczne. Jak wskazują statystyki, które zostaną przedstawione w dalszej części pracy, większość badanych osób związanych z branżą informatyczną nie zna zasad zawartych w WCAG, a część z nich o tym dokumencie w ogóle nie słyszała.
Ze względu na ciągłe zmiany w technologiach internetowych zapewnienie dostępności serwisów internetowych jest niekończącym się procesem, dlatego podczas wprowadzania nowych funkcjonalności serwisu lub aktualizacji treści w nim zawartych należy pamiętać o zapewnieniu swobodnego dostępu do informacji wszystkim użytkownikom Internetu. Trzeba podkreślić, że słaba dostępności stron nie wynika z braku funkcjonalności dla osób niepełnosprawnych, a z zaniedbania, niewiedzy i prostych błędów osób odpowiedzialnych za ich wykonanie.