Ocena dostępności aplikacji

Testy funkcjonalności oraz analiza dostępności dla osób niepełnosprawnych umożliwia ocenę jakości projektowanej aplikacji. Testy te powinno się przeprowadzać nie tylko po zakończeniu projektu, ale również w trakcie jego implementacji, a nawet projektowania. Ich rezultaty umożliwiają dokładne zrozumienie potrzeb użytkowników, co pozwala na ulepszenie produktu już w początkowej fazie prac. Analizę dostępności aplikacji internetowej można podzielić na badanie automatyczne oraz analizę klasyczną, wykonywaną przez grupę użytkowników. Pierwszy sposób analizy odbywa się z wykorzystaniem narzędzi walidujących kod źródłowy aplikacji. Jest to metoda opierająca się o analizę statyczną. Ma ona na celu wykrycie błędów składniowych w strukturze kodu źródłowego. Badanie automatyczne jest szybkie, kompleksowe oraz powtarzalne, natomiast wyniki są wolne od subiektywnych odczuć. Klasyczne badanie dostępności polega na podzieleniu strony na badane obszary, a następnie poddanie ich analizie przez grupę użytkowników. Wielkość grupy osób testujących daną funkcjonalność wynosi zwykle od 3 do 15 osób. Zwiększenie liczby testerów ponad podane wartości nie wpływa znacząco na efektywność wykrywania błędów. Potwierdza to wzór (1) zaproponowany przez Toma Landauera obrazujący ilość znajdowanych błędów w testach przeprowadzanych na grupie użytkowników.

P = N(1-(1-L)n)                                                                       (1)

gdzie: P –  liczba problemów znalezionych w teście, N – całkowita ilość błędów,  L -skuteczność testera, n – liczebność grupy

W przedstawionym powyżej wzorze wartość N określa całkowitą ilość błędów jaką posiada aplikacja, L jest ilością problemów wykrywanych przez jedną osobę (najczęściej przyjmowaną wartością L jest 31%), natomiast n określa liczebność grupy testującej. Wykres pokazany na Rys. 1 przedstawia ilość wykrytych problemów w zależności od liczebności grupy użytkowników, na których przeprowadzono testy, przy założeniu, że L równą 31%, co oznacza, że pojedyncza osoba wykrywa około 1/3 wszystkich błędów.  Kolejne osoby w grupie testującej wykrywają część błędów zgłoszonych przez poprzedników oraz kilka nowych problemów.

Rys. 1. Ilość wykrytych problemów w zależności od liczebności grupy użytkowników testujących. Źródło: www.nngroup.com

Oba rodzaje analizy dostępności aplikacji mają swoje wady i zalety. Badanie automatyczne opiera się na wyszukiwaniu błędnych konstrukcji w kodzie źródłowym, na podstawie zestawu reguł i dopasowania do wzorców błędów – co pozwala na wykrycie jedynie prostych błędów. Analiza klasyczna wymaga dużego nakładu pracy oraz czasu, jej rezultatem są subiektywne oceny audytorów, których nie można w żaden sposób zweryfikować. Optymalnym rozwiązaniem jest zastosowanie obu rodzajów analizy dostępności, co pozwala na przetestowanie całej aplikacji ze zwróceniem szczególnej uwagi na najważniejsze funkcjonalności oraz potrzeby użytkowników.