Badanie znajomości standardów dostępności stron internetowych wśród ich twórców, administratorów oraz redaktorów

Badanie na temat znajomości standardów dostępności stron internetowych wśród ich twórców, administratorów oraz redaktorów zostały przeprowadzone w kwietniu 2017 roku poprzez zamieszczenie ankiety na portalu społecznościowym, na forum poświęconym zagadnieniom informatycznym. Kwestionariusz zawierał 21 pytań jednokrotnego wyboru. Pytania zawarte w kwestionariuszu wymagały od respondentów oceny swojej wiedzy na tematy takie jak: sposoby obsługiwania komputera i serwisów internetowych przez osoby niepełnosprawne, znajomości reguł projektowania serwisów przyjaznych wszystkim użytkownikom oraz wymogów prawnych związanych z dostępnością stron internetowych.

W formularzu zamieszczona została metryczka zawierająca podstawowe informacje dotyczące ankietowanych. W badaniu, które miało charakter diagnostyczny wzięło udział 101 osób. Poddały się mu jedynie osoby chętne.

Tabela 1. Płeć

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
Kobiet 11 10,9%
Mężczyzna 90 89,1%
Ogółem 101 100%

Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że w grupie 101 przebadanych osób, 11 (10,9%) stanowiły kobiety, a 90 (89,1) mężczyźni.

Tabela 2. Wiek

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
18 – 25 lat 32 31,7%
26 – 35 lat 61 60,4%
36 – 45 lat 8 7,9%
Powyżej 45 lat 0 0%
Ogółem 101 100%

Ponad połowa badanych osób – 61 (60,4%) była w przedziale wiekowym 26-35 lat. Na drugim miejscu były osoby młodsze, w przedziale 18-25 lat – 32 (31,7%), dużo mniej, bo  8 (7,9%) stanowiły osoby w przedziale 36-45 lat. Wśród ankietowanych żadna spośród 101 osób nie była powyżej 45 roku życia.

Tabela 3. Proszę wskazać główne zadanie, które Pan/Pani wykonuje

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
Twórca stron www 78 77,2%
Administrator stron www 5 5%
Redaktor stron www 1 1%
Tester stron www 17 16,8%
Ogółem 101 100%

Jeśli chodzi o główne zadanie wykonywane przez ankietowane osoby, większość zajmowała się tworzeniem stron internetowych 78 (77,2%), znacznie mniej, bo 17(16,8%) wykonuje zawód testera. Administratorzy stron internetowych stanową grupę 5 (5%) osób. Tylko jedna (1%) osoba z pośród całej badanej grupy wykonuje zawód redaktora stron www.

Tabela 4. Jak długo pracuje Pan/Pani w zawodzie?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
Poniżej pół roku 8 7,9%
Pomiędzy pół roku a rokiem 16 15,8%
Powyżej roku do pięciu lat 44 43,6%
Powyżej pięciu lat 33 32,7%
Ogółem 101 100%

Największą grupę wśród badanych stanowiły osoby z doświadczeniem zawodowym powyżej roku do pięciu lat 44 (43,6%). Niewiele mniej, bo 33 (32,7%) było osób posiadających staż pracy powyżej pięciu lat. W badanej grupie 16 osób (15,8%) wskazało długość swojego doświadczenia zawodowego w przedziale między pół roku a rokiem. Najmniej liczną grupę stanowiły osoby ankietowanie z najkrótszym doświadczeniem w branży informatycznej (8 osób, tj. 7,9% uczestników).

Tabela 5. Czy spotkał się Pan/Pani kiedykolwiek z problematyką tematu dostępności stron internetowych dla osób niepełnosprawnych?

Odpowiedź

 

Liczba Odsetek procentowy
Tak 63 62,4%
Nie 38 37,6%
Ogółem 101 100%

Na pytanie „Czy spotkał się Pan/Pani kiedykolwiek z problematyką tematu dostępności stron internetowych dla osób niepełnosprawnych?” twierdząco odpowiedziało 63 (62,4%) osób, natomiast mniejszość 38 (37,6%) odpowiedziała przecząco. Brak świadomości oraz wiedzy na temat dostępności wśród osób uczestniczących w tworzeniu serwisów internetowych jest głównym powodem powstawania utrudnień, na jakie napotykają niepełnosprawni użytkownicy sieci.

Tabela 6. Czy posiada Pan/Pani wiedzę na temat sposobu obsługiwania komputera i serwisów internetowych przez osoby z dysfunkcją wzroku?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
Tak 47 46,5%
Nie 54 53,5%
Ogółem 101 100%

Zrozumienie potrzeb osób niepełnosprawnych wymaga poznania problemów, jakie mogą spotkać podczas korzystania z serwisów internetowych. Wymagana jest również wiedza na temat narzędzi, jakimi posługują się niedowidzący lub niewidomi użytkownicy Internetu. Na podstawie ankiety można stwierdzić, że niecała połowa respondentów, tj. 47 osób (46,5%) posiada wiedzę na temat sposobu obsługiwania komputera i serwisów internetowych przez osoby z dysfunkcją wzroku.

Tabela 7. Czy posiada Pan/Pani wiedzę na temat sposobu obsługiwania komputera i serwisów internetowych przez osoby z dysfunkcją słuchu?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
Tak 28 27,7%
Nie 73 72,3%
Ogółem 101 100%

Wśród badanych znacząco przeważały osoby nieposiadające wiedzy na temat sposobu obsługiwania komputera i serwisów internetowych przez osoby z dysfunkcją słuchu (73 uczestników badań, tj.72.3%). Brak świadomości potrzeb, jakie posiadają osoby niesłyszące są główną przyczyną tworzenia treści multimedialnych, które nie są dostępne dla tej grupy użytkowników.

Tabela 8. Czy posiada Pan/Pani wiedzę na temat sposobu obsługiwania komputera i serwisów internetowych przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
Tak 11 10,9%
Nie 90 89,1%
Ogółem 101 100%

Nieliczni spośród ankietowanych osób 11 (10.9%) posiadało wiedzę na temat sposobu obsługiwania komputera i serwisów internetowych przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną. Świadomość wagi poprawnie zredagowanego tekstu oraz logicznej nawigacji jest połową sukcesu do stworzenia serwisu przyjaznego osobom z niepełnosprawnością intelektualną.

Tabela 9. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości dokumentu WCAG 2.0?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 71 70,3%
2 9 8,9%
3 13 12,9%
4 7 6,9%
5 1 1%
Ogółem 101 100%

Zdecydowana większość osób – 71 (70.3%) oceniła poziom swojej znajomości dokumentu WCAG 2.0 na ocenę niedostateczną. Dużo mniej ankietowanych – tylko 13 (12.9%) zadeklarowała swoją wiedzę na poziomie dostatecznym, natomiast 9 (8.9%) osób – dopuszczającym oraz 7 (6.9%)  dobrym. Tylko jeden (1%) respondent ocenił swoją znajomości dokumentu WCAG 2.0 na ocenę bardzo dobrą. Specyfikacje WCAG 2.0 uznaje się za najważniejszy dokument dotyczący dostępności stron internetowych, skierowany głównie do twórców serwisów internetowych. Jak wskazują wyniki ankiety, ogromna większość tych osób nie zna zasad zawartych w WCAG.

Tabela 10. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad tworzenia struktury i hierarchii nagłówków?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 18 17,8%
2 15 14,9%
3 27 26,7%
4 28 27,7%
5 13 12,9%
Ogółem 101 100%

Na pytanie dotyczące znajomości zasad tworzenia struktury i hierarchii nagłówków przeważały oceny dobra 28 (27.7%) oraz dostateczna 27 (26.7%). Niewiele mniej, bo 18 (17.8%) ankietowanych oceniło swoją wiedzę jako niedostateczną, oraz 15 (14.9%) – dopuszczająco. Najmniej liczną grupę 13 (12.9%)  stanowiły osoby oceniające swoje umiejętności tworzenia struktury i hierarchii nagłówków na poziomie bardzo dobrym. Unikalność oraz poprawność nagłówków ułatwia osobom z wadą wzroku orientację i nawigację na stronach internetowych oraz umożliwia łatwą lokalizację konkretnych treści. Prawidłowa struktura dokumentu pomaga nie tylko osobom niepełnosprawnym, ale również umożliwia robotom sieciowym analizowanie treści i przedstawianie jej w alternatywny sposób.

Tabela 11. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad tworzenia jednoznacznych tytułów stron?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 13 12,9%
2 22 21,8%
3 31 30,7%
4 22 21,8%
5 13 12,9%
Ogółem 101 100%

Najwięcej spośród badanych osób, bo 31 (30,7%) uważa, że poziom ich wiedzy na temat zasad tworzenia jednoznacznych tytułów stron jest na poziomie dostatecznym. Tyle samo ankietowanych 22 (21.8%) zaznaczyło ocenę dostateczną oraz dobrą. Ocenę niedostateczną wybrało 13 (12.9%) respondentów. Prawidłowy tytuł strony ma bardzo duże znaczenie nie tylko dla osób niewidomych, ale dla wszystkich użytkowników serwisu. Pozwalają na szybką orientację między wieloma otwartymi kartami przeglądarki, bez konieczności przechodzenia na każdą z nich.

Tabela 12. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad tworzenia zrozumiałego tekstu?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 9 8,9%
2 8 7,9%
3 38 37,6%
4 34 33,7%
5 12 11,9%
Ogółem 101 100%

Na pytanie: „Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad tworzenia zrozumiałego tekstu?”, najwięcej osób 38 (37.6%) wybrało ocenę dostateczną, niewiele mniej, bo 34 (33.7%) dobrą. Bardzo dobrą wiedzę na temat redagowania dostępnego tekstu zadeklarowało 12 (11.9%) ankietowanych.  Pozostałe osoby wybrały odpowiedź niedostateczną 9 (8.9%) oraz dopuszczającą 8 (7.9%). Zbyt skomplikowany język wykorzystany do przedstawienia informacji może utrudnić zapoznanie się z jej temetem osobom niepełnosprawnym intelektualnie, mającym problem z koncentracją, obcokrajowcom i seniorom.

Tabela 13. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad tworzenia odnośników?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 5 5%
2 13 12,9%
3 27 26,7%
4 33 32,7%
5 23 22,8%
Ogółem 101 100%

Znajomość reguły tworzenia dostępnych odnośników na poziomie dobrym deklaruje 33 ankietowanych (32.7%). Niewiele mniej, bo 27 (26.7%)  osób zadeklarowało swoje umiejętności na ocenę dostateczną, natomiast 23 (22.8%) na ocenę bardzo dobrą. Wartość dopuszczającą wskazało 12 (12.9%) respondentów. Ocenę niedostateczną wybrało jedynie 5 (5%) ankietowanych.  Występowanie na jednej stronie wielu odnośników o tej samej nazwie jest dezorientujące dla osób słabo widzących, które korzystając z oprogramowania powiększającego są w stanie zapoznać się tylko z niewielkim obszarem strony. Użytkownicy korzystający z funkcji listowania linków otrzymują spis identycznie brzmiących odnośników.

Tabela 14. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad dotyczących kontrastu elementów przekazujących treść?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 17 16,8%
2 19 18,8%
3 33 32,7%
4 22 21,8%
5 10 9,9%
Ogółem 101 100%

Jeśli chodzi o znajomości zasad dotyczących kontrastu elementów przekazujących treść największą grupę 33 (32.7%) stanowiły osoby oceniające swoją wiedzę na poziomie dostatecznym. Kolejnymi najczęściej wybieranymi odpowiedziami była ocena dobra 22 (21.8%) oraz dopuszczająca 19 (18.8%). Niedostateczną wiedzę na temat reguł dotyczących kontrastu na stronach zadeklarowało 17 (16.8%) respondentów. Dziesięciu (9.9%) ankietowanych zaznaczyło największą wartość w skali ocen. Nieprawidłowy kontrast utrudnia lub wręcz uniemożliwia osobom z różnymi wadami wzroku odbiór prezentowanej w serwisie treści. Nieprawidłowy kontrast i jasne światło mogą uniemożliwić zapoznanie się z informacją na urządzeniach posiadających błyszczącą matrycę wyświetlacza.

Tabela 15. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad opisywania elementów graficznych?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 14 13,9%
2 26 25,7%
3 23 22,8%
4 25 24,8%
5 13 12,9%
Ogółem 101 100%

Następnym pytaniem było: „Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad opisywania elementów graficznych?”. Wśród badanych osób aż 26 (25.7%) sądzi, że ich wiedza klasyfikuje się na poziomie dostatecznym. Niewiele mniej, bo 25 (24.8%) oraz 23 (22.8%) wybrało oceny kolejno dobrą i dostateczną. Najmniej liczne grupy spośród przebadanych osób stanowią ankietowani posiadający niedostateczną wiedzę na temat opisywania elementów graficznych na stronach internetowych – 14 (13.9%) respondentów, oraz Ci, którzy oceniają swoje umiejętności na stopień bardzo dobry – 13 (12.9%). Brak alternatywnych opisów elementów multimedialnych uniemożliwia osobom niepełnosprawnym odnalezienie się w kontekście umieszczonej na stronie treści. Problem ten w szczególności dotyka osób niesłyszących i niewidomych.

Tabela 16. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad tworzenia dostępnych dokumentów w różnych formatach?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 12 11,9%
2 28 27,7%
3 24 23,8%
4 23 22,8%
5 14 13,9%
Ogółem 101 100%

Najwięcej ankietowanych osób, bo 28 (27,7%) ocenia poziom swojej wiedzy na temat znajomości zasad tworzenia dostępnych dokumentów w różnych formatach na ocenę dopuszczającą. Niewiele mniej, bo 24 (23.8%) oraz 23 (22.8%) wybrało oceny kolejno dostateczną i dobrą. Ocenę bardzo dobrą zaznaczyło 14 (13.9%) spośród ankietowanych. Najmniej liczną grupę 12 (11.9%) osób, stanowią Ci, którzy zaznaczyli wartość niedostateczną. Niedostępność dokumentów odczuwają wszyscy użytkownicy bez wyjątku. Utrudnieniami jest często brak możliwości automatycznego przeszukania zawartości dokumentu lub możliwości skopiowania jego fragmentu. Osoby niepełnosprawne wykorzystujące czytniki ekranu nie są w stanie zapoznać się z treścią takiego dokumentu.

Tabela 17. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej wiedzy na temat nawigacji przy użyciu urządzeń innych niż mysz komputerowa?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 15 14,9%
2 27 26,7%
3 20 19,8%
4 27 26,7%
5 12 11,9%
Ogółem 101 100%

Na pytanie: „Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej wiedzy na temat nawigacji przy użyciu urządzeń innych niż mysz komputerowa?” tyle samo ankietowanych 27 (26.7%) zaznaczyło ocenę dopuszczającą oraz dobrą. Grupa 20 (19.8%) osób ocenia poziom swojej wiedzy na ocenę dostateczną, natomiast 15 (14.9%) respondentów zaznaczyło najniższą wartość w skali ocen. Bardzo dobrą wiedzę na temat korzystania z komputera przez osoby niepełnosprawne przy użyciu urządzeń innych niż mysz komputerowa zadeklarowało 12 (11.9%) ankietowanych. Cześć niepełnosprawnych osób posługuje się standardową klawiaturą i myszką, ale istnieje również grupa osób, która korzysta z urządzeń oraz programów wspomagających. W serwisach często można spotkać błędy, które uniemożliwiają tym osobom dotarcie do informacji.

Tabela 18. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości zasad opisywania pól formularzy?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 6 5,9%
2 22 21,8%
3 30 29,7%
4 23 22,8%
5 20 19,8%
Ogółem 101 100%

Znajomość zasad opisywania pól formularzy na poziomie dostatecznym deklaruje 30 (29.7%) ankietowanych. Kolejnymi najczęściej wybieranymi odpowiedziami była ocena dobra 23 (22.8%) oraz dopuszczająca 22 (21.8%).  Niewiele mniej, bo 20 (19.8%) ankietowanych oceniło swoją wiedzę, jako bardzo dobra. Sześć (5.9%) spośród ankietowanych osób przyznało się do posiadania niedostatecznej wiedzy na temat tworzenia dostępnych formularzy. Brak etykiet przypisanych do pól formularza może utrudnić lub wręcz uniemożliwić jego wypełnienie osobom niewidomym i słabo widzącym.

Tabela 19. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej znajomości semantyki kodu HTML?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 3 3%
2 7 6,9%
3 21 20,8%
4 34 33,7%
5 36 35,6%
Ogółem 101 100%

Ocenę bardzo dobrą, jeśli chodzi o poziom znajomości semantyki kodu HTML, wybrało 36 (35.6%) respondentów. Niewiele mniej oceniło swoją wiedzę jako dobra – 34 (33.7%). Ocenę dostateczną oraz dopuszczającą wybrało kolejno 21 (20.8%) i 7 (6.9%) ankietowanych.  Najmniej liczną grupą spośród przebadanych osób stanowią ankietowani posiadający niedostateczną wiedzę na temat semantyki kodu HTML. Brak zgodności kodu ze specyfikacją języka HTML dotyka wszystkich osób z dysfunkcją wzroku korzystających z czytników ekranu lub aplikacji powiększających obraz.

Tabela 20. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej umiejętności stosowania narzędzi do walidacji?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 5 5%
2 17 16,8%
3 25 24,8%
4 27 26,7%
5 27 26,7%
Ogółem 101 100%

Na pytanie „Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej umiejętności stosowania narzędzi do walidacji?” tyle samo ankietowanych 27 (26.7%) zaznaczyło ocenę bardzo dobrą oraz dobrą. Niewiele mniej, bo 25 (24.8%) osób zadeklarowało swoje umiejętności korzystania z narzędzi służących do walidacji na poziomie dostatecznym. Pozostałe osoby wybrały odpowiedź dopuszczającą 17 (16.8%) oraz niedostateczną 5 (5%). Wiedza i umiejętność posługiwania się zautomatyzowanymi narzędziami do walidacji poprawności kodu źródłowego pomaga w dbaniu o jakość tworzonego serwisu. Automatyczne walidatory potrafią dostarczyć cennych wskazówek, wskazać ostrzeżenia oraz błędy dotyczące projektowanego serwisu. Zgodność ze standardami, nie równa się dostępności, lecz jest pierwszym krokiem do niej.

Tabela 21. Jak ocenia Pan/Pani poziom swojej wiedzy na temat wymogów prawnych związanych z dostępnością stron internetowych?

Odpowiedź Liczba Odsetek procentowy
1 35 34,7%
2 25 24,8%
3 23 22,8%
4 15 14,9%
5 3 3%
Ogółem 101 100%

Jeśli chodzi o poziom wiedzy na temat wymogów prawnych związanych z dostępnością stron internetowych, aż 35 (34.7%) ankietowanych wybrało ocenę niedostateczną, 25 (24.8%) – dopuszczającą. Ocenę dostateczną oraz dobrą wybrało kolejno 23 (22.8%) i 15 (14.9%) ankietowanych. Najmniej liczną grupę 3 (3%) osób stanowią Ci, którzy wybrali ocenę bardzo dobrą. Liderami publikowania trudnych do zrozumienia treści są instytucje publiczne. Przyczyną słabej zrozumiałości informacji jest brak świadomości, że tekst powinien być zrozumiale napisany, czyli dostępny. Wyniki ankiety wskazują na brak wiedzy wśród twórców serwisów internetowych o obowiązku nałożonym przez Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 roku w sprawie dostępności publikowanych treści na stronach podmiotów realizujących zadania publiczne.